Tropik ve Egzotik Bitkiler Yetiştirme

Tropik bitkiler, ev bahçesinde en çok merak uyandıran ama en çok da yanlış anlaşılan gruptur. Muz fidesi alan biri onu bir çınar gibi dayanıklı sanır; kaktüs alan biri de "susuz yaşar" diye aylarca ilgilenmez. Oysa bu bitkilerin tek ortak özelliği, kendi doğal yaşam alanlarındaki ışık, nem ve sıcaklık dengesini bizden beklemeleridir. Aşağıda, ılıman iklimde bir evde ya da bahçede egzotik türleri ayakta tutmanın pratik yolunu adım adım anlatıyorum.

Önce şu ayrımı yapın: nemli tropik mi, kurak egzotik mi?

"Egzotik" sözcüğü iki tamamen zıt grubu bir arada topluyor. Muz, monstera, kahve, çarkıfelek gibi türler yağmur ormanı kökenlidir: yüksek nem, bol besin, sürekli hafif nemli toprak isterler. Kaktüsler, agavlar ve sukulentler ise çöl ya da yarı kurak yüksek bölgelerden gelir: keskin ışık, hızlı drene olan toprak, uzun kuru aralıklar isterler. Bu iki grubu aynı saksı harcına, aynı sulama programına koymak, her ikisini de kaybetmenin en kısa yoludur.

Adım adım kurulum

1. Işığı ölçün, tahmin etmeyin. Bitkiyi yerleştirmeyi düşündüğünüz noktada gün boyunca kaç saat doğrudan güneş olduğuna bakın. Güneye bakan bir pencere önü, kışın bile kaktüs ve limon için yeterli olabilir. Kuzey pencereleri ise yalnızca monstera, filodendron gibi gölge toleranslı yapraklılar için uygundur. Bir tropik bitki yetiştirme evi ya da küçük bir cam veranda kuruyorsanız, en aydınlık duvarı boydan boya nemli grup için ayırın; kurakçıl türleri tavana en yakın, en sıcak ve en aydınlık rafa alın.
2. Sıcaklık alt sınırını belirleyin. Çoğu tropik yapraklı 12–15 °C altında büyümeyi keser, 8 °C altında yapraklarını döker. Kaktüsler kuru tutulduğunda 5 °C'ye kadar dayanabilir, hatta bazıları kışın serin ve susuz dönem isteyerek daha iyi çiçek açar. Muzun toprak üstü kısmı hafif donda yanar; ancak kök boğazını kalın malçla korursanız ilkbaharda yeniden sürebilir. Kışın en soğuk noktanın kaç dereceye indiğini bir kez ölçmek, bütün planınızı sağlam temele oturtur.
3. Harcı bitkiye göre karıştırın. Nemli grup için: üçte bir kaliteli bahçe toprağı veya olgun kompost, üçte bir torf ya da hindistan cevizi lifi, üçte bir perlit. Kaktüs ve sukulentler için: yarısı iri kum ve pomza, kalanı hafif organik madde. Bahçe toprağını hazırlamak konusunda anlattığım gibi, drenaj hiçbir zaman besinden daha az önemli değildir. Saksı dibine kesinlikle çıkış deliği olmalı, tabak sürekli su tutmamalı.
4. Sulamayı takvime değil toprağa göre yapın. Nemli grupta parmağınızı 3–4 cm daldırın; kuru geliyorsa sulayın ve fazlasının aktığından emin olun. Kurakçıl grupta harç tepeden dibe kuruyana dek bekleyin; yazın bu on gün, kışın altı hafta olabilir. Damla sulama kurduysanız tropik ve kurakçıl hatları ayrı vanalara bağlayın; aynı programla çalışan tek hat, ikisinden birini mutlaka mağdur eder.
5. Nemi yükseltin, ama yaprağı ıslak bırakmayın. Kalorifer yakılan bir odada nem oranı yaprak kenarlarını kurutacak kadar düşer. Saksıları gruplayın, altlarına çakıl dolu geniş tepsiler koyun, gerekiyorsa küçük bir nemlendirici kullanın. Akşam üzeri yaprağa su püskürtmek yerine sabah yapın; gece boyu ıslak kalan yaprak mantar davetiyesidir.
6. Beslemeyi büyüme dönemine sıkıştırın. Muz, kahve, hibiskus gibi hızlı büyüyenler ilkbahar–yaz boyunca iki haftada bir dengeli sıvı gübre ister; muz özellikle potasyuma açtır. Kaktüslerde ayda bir, üstelik yarı dozla yetinin. Sonbahardan itibaren gübreyi kesin, çünkü ışık azalırken beslenen bitki cılız ve uzun sürgün verir.
7. Saksı büyütmeyi ve budamayı zamanında yapın. Kökler delikten çıkmaya başladığında bir numara büyük saksıya geçin, ilkbaharı tercih edin. Muzda kuruyan alt yaprakları gövdeye yakın kesin, yan sürgünleri (piç) ana bitki güçlendikten sonra ayırıp çoğaltın. Monsterada tepe kesimiyle dallanma, çarkıfelekte kış sonu budamasıyla daha bol çiçek elde edilir.
8. Kışlatmayı sonbaharda planlayın. Bahçede yazlayan saksıları, gece sıcaklıkları 12 °C'ye düşmeden içeri alın. Almadan önce yaprak altlarını kontrol edin, gerekirse yıkayın; içeri taşınan tek bir dişi kırmızı örümcek bütün kış boyunca sorun olur.

Türlere göre kısa özet

Sık yapılan hatalar

• Az ışığı çok suyla telafi etmeye çalışmak.

  Diğer yazılar

  • Bodur Domates Türleri Saksıda Nasıl Yetiştirilir
  • Balık Fertilizeri Yapımı ve Ev Bahçesinde Kullanımı
  • Duvar ve Trelislere Sarılan Bitkiler Nasıl Yetiştirilir
  • Ağ Biti ve Mavisi Zararlılarından Doğal Korunma
  • Bahar ve Sonbahar Sebzelerini Kesişim Döneminde Yetiştirme
  • Mısır ve Fasulyenin Aynı Alanda Eş Dikimi (Üç Kardeş Tekniği)