Balkon, çoğu evde en az kullanılan ama en çok potansiyel taşıyan alandır. Birkaç metrekarelik bir zemin, doğru kararlarla hem gözü dinlendiren bir yeşil köşeye hem de yaz boyu domates, fesleğen, biber toplayacağınız küçük bir bostana dönüşebilir. Balkon bahçesi kurma işi, toprakta bahçecilikten farklı bir mantıkla çalışır: alan sınırlıdır, su daha hızlı buharlaşır, kökler dar bir hacimde yaşamaya mecburdur. Bu farkları baştan kabul edip planlarsanız, sonuç şaşırtıcı derecede verimli olur.
Her şeyden önce balkonunuzun günde kaç saat doğrudan güneş aldığını, hangi saatlerde aldığını gözlemleyin. Bir gün boyunca iki üç kez bakmanız yeterli. Güney cephesi çoğunlukla 6 saatin üzerinde ışık alır; sebze ve meyve veren bitkiler için idealdir. Doğu cephesi sabah güneşiyle yeşillikler, marul, maydanoz, fesleğen için uygundur. Batı cephesinde öğleden sonranın sert sıcağı vardır, saksılar hızlı kurur. Kuzey cephesi ise gölge seven süs bitkileri, eğreltiler ve bazı yaprak sebzeleriyle çalışır. Bitkiyi balkona uydurmak, balkonu bitkiye uydurmaktan çok daha kolaydır.
Islak toprak ağırdır: 40 litrelik bir saksı sulandığında 40–50 kiloya yaklaşabilir. Ağır kapları balkon kenarına değil, duvar dibine ve köşelere yerleştirin. Zemine su birikmemesi için saksı altlarına yükseltici ayak veya ahşap ızgara koyun; hem drenaj rahatlar hem de zemin lekelenmez. Alt komşuya su damlamasını önlemek için her kabın altında tabak bulundurun, ama tabakta sürekli su kalmasına izin vermeyin.
Kap hacmi, balkonda başarının en belirleyici unsurudur. Fesleğen ve maydanoz 3–5 litrede yaşar; biber ve patlıcan için 10–15 litre, domates için 20 litreden az düşünmemek gerekir. Bahçe toprağını olduğu gibi saksıya koymayın; sıkışır, havasız kalır. Konteyner ve saksılarda yetiştirme mantığında olduğu gibi hafif, gözenekli bir karışım kullanın: torf veya hindistan cevizi lifi ağırlıklı harç, buna hacmin dörtte biri kadar perlit ve iyi yanmış solucan gübresi veya kompost. Evde kompost üretiyorsanız bu karışımın en ekonomik ve en canlı bileşeni elinizin altında olur.
Balkonda kazanılacak alan yukarıdadır. Duvara asılan cepli keçe torbalar, korkuluğa takılan uzun kaplar, üç dört raflı metal sehpalar, tırmanıcı fasulye veya sarmaşık için gerilmiş bir ip ağı… Bunlar kullanılabilir ekim yüzeyini iki üç katına çıkarır. Yerleştirmede tek kural: kısa bitkiler önde, uzunlar arkada veya kuzey tarafta olsun ki kimse kimsenin ışığını kesmesin. Alan kullanımı ve bitki düzenlemesi konusundaki temel ilkeler, birkaç metrekarelik balkonda da aynı şekilde işler.
Saksılar yazın günde bir, sıcak dalgalarında günde iki kez su isteyebilir. Parmağınızı 3–4 santim daldırıp nem kontrolü yapmak en güvenilir yöntemdir. Beş saksıdan fazlası varsa küçük bir damla sulama seti ve zaman ayarlı vana yatırımı, tatil dönüşü kuruyan bitki üzüntüsünü tamamen ortadan kaldırır. Sabah erken sulamak, yaprakların gün içinde kurumasını ve mantar hastalıklarının azalmasını sağlar.
Sınırlı hacimdeki harç, besinini birkaç haftada tüketir. Her sulamada bir miktar besin de yıkanıp gider. Bu yüzden ilkbahardan sonbahara kadar iki haftada bir sıvı gübre veya ayda bir yavaş salınımlı granül gübre uygulaması gerekir. Yaprak sebzelerde azot ağırlıklı, çiçek ve meyve döneminde potasyum ağırlıklı ürünler tercih edilir. Doz konusunda ambalajın yarısıyla başlamak, yakma riskini azaltır.
Yüksek katlarda asıl sorun soğuk değil, kurutucu rüzgârdır. Korkuluğa takılan kamış veya keçe paravan, hem rüzgârı keser hem gölge dengesi kurar. Duvar dibi kışın birkaç derece daha ılıktır; soğuk mevsimde ıspanak, roka, kara lahana gibi dayanıklı türleri oraya toplayın. İlk donlardan önce saksıları birbirine yaklaştırmak da kök bölgesini korur.
Haftada bir kez yaprak altlarına bakın. Yaprak biti, kırmızı örümcek ve unlu bit balkonun en sık misafirleridir. Erken fark edilen bir yaprak biti kolonisi, güçlü su püskürtmesi veya seyreltik sabun çözeltisiyle iki günde çözülür. Aynı sorun iki hafta gecikirse tüm balkona yayılabilir. Doğal mücadele yöntemleri kapalı alanda özellikle değerlidir; komşularınızın da soluduğu havayı düşünmek gerekir.
| Bitki | Önerilen kap hacmi | Günlük doğrudan ışık |
|---|---|---|
| Fesleğen, maydanoz, nane | 3–5 litre | 4–6 saat |
| Marul, roka, ıspanak | 5–8 litre (geniş, sığ) | 3–5 saat |
| Biber, patlıcan | 10–15 litre | 6 saat + |
| Domates (bodur çeşit) | 20–30 litre | 6 saat + |
| Çilek | 3–5 litre / bitki | 5–6 saat |
Diğer yazılar